Hiện nay, việc trẻ em đi ăn xin xuất hiện ngày càng nhiều, đặc biệt ở các thành phố lớn và thành phố du lịch. Tuy nhiên, nhiều người lợi dụng trẻ em đi ăn xin để trục lợi cá nhân. Vậy, việc sử dụng trẻ em đi ăn xin để trục lợi có phạm tội không? Bài viết này giúp bạn làm rõ vấn đề này!
1. Quyền của trẻ em
Trẻ em là đối tượng được quan tâm một cách đặc biệt. Không chỉ ở Việt Nam, trên phạm vi toàn thế giới, quyền của trẻ em được ghi nhận trong rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó có thể kể đến Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em (CRC).
Việt Nam là một trong số những quốc gia đầu tiên trên thế giới phê chuẩn CRC, việc nội luật hóa các Quyền của trẻ em theo Công ước CRC vào pháp luật Việt Nam thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của nước ta trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Văn bản quy phạm pháp luật chính quy định Quyền trẻ em là Luật Trẻ em năm 2016, trong đó nêu rõ quyền của trẻ em gồm: Điều 6 – các hành vi bị nghiêm cấm gồm:
- Tước đoạt quyền sống của trẻ em;
- Bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em;
- Xâm hại tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em.
Điều này sẽ làm cho người thực hiện hành vi phải chịu chế tài hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Thêm vào đó, các quyền của trẻ em phổ quát toàn chương II của Luật trẻ em năm 2016, các quyền được ghi nhận tại Công ước CRC được Việt Nam nội luật hóa gần như là toàn bộ:
- Quyền sống (Điều 12);
- Quyền được chăm sóc sức khỏe (Điều 14);
- Quyền được giáo dục, học tập và phát triển năng khiếu (Điều 16)…
Như vậy, quyền của trẻ em không chỉ được ghi nhận theo pháp luật Việt Nam mà còn được ghi nhận trong các văn bản quy phạm pháp luật quốc tế. Việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em vừa là trách nhiệm, vừa là nghĩa vụ của các chủ thể trong xã hội.
2. Việc sử dụng trẻ em đi ăn xin để trục lợi có phạm tội không?
Căn cứ theo quy định tại Điều 12 Luật trẻ em năm 2016 quy định về quyền sống của trẻ em:
“Điều 12. Quyền sống
Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển.”
Điều 26 Luật trẻ em năm 2016 quy định về quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động của trẻ em:
“Điều 26. Quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động
Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bóc lột sức lao động; không phải lao động trước tuổi, quá thời gian hoặc làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của pháp luật; không bị bố trí công việc hoặc nơi làm việc có ảnh hưởng xấu đến nhân cách và sự phát triển toàn diện của trẻ em.”
Và Điều 27 Luật trẻ em năm 2016 quy định về quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc của trẻ em:
“Điều 27. Quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc
Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ em.”
Như vậy, việc sử dụng trẻ em đi ăn xin để trục lợi là hành vi vi phạm pháp luật vì nó xâm phạm vào quyền sống và quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc của trẻ em và là hành vi bóc lột sức lao động của trẻ em.
3. Việc sử dụng trẻ em đi ăn xin để trục lợi bị xử lý như thế nào?
3.1. Xử phạt hành chính
Căn cứ vào khoản 2 Điều 23 Nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định về mức phạt khi vi phạm quy định về cấm lạm dụng, bóc lột trẻ em, tổ chức, hỗ trợ, xúi giục, ép buộc trẻ em tảo hôn:
“Vi phạm quy định về cấm lạm dụng, bóc lột trẻ em, tổ chức, hỗ trợ, xúi giục, ép buộc trẻ em tảo hôn
…
2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Tổ chức, ép buộc trẻ em đi xin ăn;
b) Cho thuê, cho mượn trẻ em hoặc sử dụng trẻ em để xin ăn.
…”
Như vậy, việc dùng trẻ em đi ăn xin sẽ bị phạt hành chính từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng.
Đồng thời còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc trả lại số lợi bất pháp đã thu được khi vi phạm việc dùng trẻ em đi ăn xin và phải chi trả toàn bộ mọi chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho trẻ em nếu cần (Theo khoản 05 Điều 23 Nghị định 130/2021/NĐ-CP).
Mức phạt trên chỉ là mức phạt cho các cá nhân dùng trẻ em đi ăn xin. Mức phạt dành cho tổ chức vi phạm là gấp 02 lần so với số tiền phạt đối với các cá nhân vi phạm (Căn cứ khoản 02 Điều 05 Nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định về mức phạt tiền và thẩm quyền xử phạt).
Tại Điều 58 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định:
“Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
1. Chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình.
2. Ép buộc thành viên gia đình lao động quá sức hoặc làm công việc nặng nhọc, nguy hiểm, tiếp xúc với chất độc hại hoặc làm những công việc khác trái với quy định của pháp luật về lao động.
3. Ép buộc thành viên gia đình đi ăn xin hoặc lang thang kiếm sống.”
Vậy, việc ép buộc thành viên trong gia đình là con cái đi ăn xin sẽ bị phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.
3.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự
Hành vi sử dụng trẻ em để ăn xin hoặc tham gia các hoạt động gây tổn hại đến sự phát triển của trẻ em có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu cưỡng bức hoặc lợi dụng trẻ em vào mục đích trục lợi và hành vi đó thỏa mãn cấu thành tội phạm theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Căn cứ vào Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về tội hành hạ người khác thì người có hành vi dùng trẻ em đi ăn xin thì sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 2 năm. Nếu vi phạm trường hợp quy định ở khoản 2 Điều 140 thì người vi phạm sẽ bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
Và căn cứ theo quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thì việc dùng những người thân trong gia đình đi ăn xin sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Nếu vi phạm trường hợp quy định ở khoản 2 Điều 185 nêu trên thì người vi phạm sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.
——————————————————————
Trường hợp bài viết có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong bài viết khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề, rất mong nhận được phản ánh của quý khách qua số điện thoại 0989 000 171 hoặc liên hệ qua email dandwinlawfirm@gmail.com. Chúng tôi sẵn sàng giải đáp. Xin cảm ơn.
" />
" />
" />
" />
" />
" />
